ENERGETIKArs.com Prvi poslovni portal u Republici Srpskoj - CAPITAL.BA

Analiza: Zašto Srpska ne koristi potencijale finansiranja na kripto tržištu

Objavljeno u ANALIZE, TELEKOMUNIKACIJE i IT, TRŽIŠTE KAPITALA

BANJALUKA, Postoji pet faza životnog ciklusa jedne kompanije i to: 1. testna faza, 2. početna faza, 3. ekspanzija, 4. dokapitalizacija i 5. preuzimanje (izlaz). Svaka od ovih pet faza životnog ciklusa kompanije ima preporučeni – najbolji način finansiranja.

Autor: Boris Majstorović

Nažalost, veliki broj startup i malih kompanija u Republici Srpskoj se odmah na početnim dvjema fazama ugasi zbog nedovoljne edukovanosti, slabo razvijenog tržišta i slabe podrške države. Preporučeni načini finansiranja po fazama životnog ciklusa kompanije su sljedeći:

Faze životnog ciklusa Preporučeni načini finansiranja
1. Testna faza Lični kapital, pomoć prijatelja i porodice, Business Angels, P2P, Crowdfunding i kripto tržište kao vid Crowdfunding-a (ICO, STO i IEO)
2. Početna faza
3. Ekspanzija – širenje Finansijske institucije i emisije dužničkih hartija od vrijednosti (obveznice, komercijalni zapisi i sl.)
4. Dokapitalizacija Fondovi rizičnog kapitala (Venture capital) i strateški partneri.
5. Izlazak na berzu – preuzimanje (izlaz) Inicijalna javna ponuda (IPO)

1.    Finansiranje projekata i kompanija preko kripto tržišta (ICO, STO I IEO)

ICO (initial coin offering) – je vrsta finansiranja projekata ili startup kompanije koristeći pretežno kripto valute, rjeđe fiat valute (legalno sredstvo plaćanja država). Uglavnom se postupak provodi kroz crowdfunding, ali i privatni ICO postaju sve češći.

Na ICO-u, količina kripto valuta prodaje se u obliku „tokena“ špekulantima ili investitorima, u zamjenu za fiat valute (legalno sredstvo plaćanja) ili druge kripto valute poput Bitcoin-a ili Ethereum-a.

Prodani tokeni promovišu se kao buduće funkcionalne jedinice novca ako ili kada se ispuni cilj finansiranja ICO-a i projekat se uspješno pokrene. Riječ je o modelu koji jako podsjeća na IPO – initial public offering kakve viđamo na berzi kad se neka od kompanija odluči da postane „javna“ tj. izađe na berzu i na taj način prikupi neophodan kapital za dalji razvoj kompanije.

Razlika je jedina što u IPO-u investitor postaje suvlasnik kompanije, a kod ICO dobija token tj. buduću kripto valutu koja moža ali i ne mora da u budućnosti vrijedi u zavisnosti od uspješnosti projekta ili kompanije.

PREDNOSTI NEDOSTACI
·        Laka dostupnost startup kompanijama i investitorima – potreban samo pristup internetu;

·        globalna baza investitora;

·        potencijalo moguće prikupiti veliku količinu novca za projekat;

·        Osnovni kapital ostaje kod osnivača u 100% vlasništvu;

·        Manje administracije u odnosu na neke druge vidove finansiranja;

·        Ažuriranje podataka brzo i jednostavno

·        Potencijalno veliki povrat investicije za investitore;

 

·        Velika volatilnost;

·        Nepostojanje regulacije ili nedovoljna regulacija;

·        Potencijalne prevare radi neregulisanosti tržišta;

·        Nedostatak odgovornosti da se sve ispuni iz White Paper i Road map;

·        Propast potencijalno uspješnog i dobrog projekta zbog neuspjeha ICO-a;

 

Smatra se da je prva kripto valuta koja je koristila ICO bila Ripple. Početkom 2013. godine Ripple Labs počeli su razvijati Ripple sistem plaćanja i stvorili su oko 100 milijardi XRP tokena. Kompanija je prodala ovaj token za finansiranje razvoja platforme Ripple.

Ethereum-ov ICO je 2014. godine prikupio 18 miliona dolara u periodu od 42 dana. Kada je uvršten na berzu koštao je 0,30 USD, a u julu 2018. godine trgovalo se sa njim po 474,62 USD, predstavlja povrat investicije od blizu 1600x. Trenutna vrijednost Ethereum-a je oko 180 USD.

NAO ICO 2015. godine prikupio 4,5 miliona dolara. I ako nije jedan od najvećih, pružio je nevjerovatan ROI mnogim investitorima od čak 150.000%.

STO (security token offering) – je nova metoda prikupljanja sredstava,  slično ICO, gdje investitori dobijaju sigurnosne tokene – digitalne vrijednosne papire koji je podržan stvarnom imovinom i koji daju prava na dividende, akcije, udjele itd. Sigurnosni token, predstavlja podatke o vlasništvu investicijskog proizvoda, zabilježene na blockchain-u. STO predstavljaju hibrid između ICO za kripto imovinu i tradicionalne inicijalne javne ponude IPO zbog preklapanja sa obe ove metode prikupljanja sredstava. Ovim tokenima se trguje na berzama i regulisano je zakonima o tržištima hartija od vrijednosti i potpada pod regulatore tržišta kapitala.

IEO (initial exchange offering) – je tehnički identičan ICO-u, ali glavna razlika leži u tome gdje se token nudi. IEO nudi isključivo token preko crypto berze, a ne direktno investitorima kako je to bio slučaj sa ICO. Kod ICO-a može sudjelovati gotovo bilo ko, ali u IEO mogu učestvovati samo investitori te berze na kojoj se nudi token. To povećava sigurnost u odnosu na ICO prije svega od pranja novca i finansiranja terorističkih aktivnosti, ali i reputacioni rizik prezima na seba crypto berza što smanjiju broj prevara čiji je glavni problem bio kod ICO-a.

Uporedni podaci investicija u kripto tržište (projekte, startup i male kompanije) u svijetu sa direktnim stranim investicijama u Republiku Srpsku

  2015 2016 2017 2018 2019
ICO 109,7 miliona $ 8.895,03 miliona $ 7.501,67 miliona $ 196,49 miliona $
STO 299,22 miliona $
IEO 1.548,03 miliona $
Strane investicije u Republiku Srpsku 146,5 miliona KM 76,4 miliona KM 214,3 miliona KM 64,3 miliona KM (za tri kvartala)

Zaključak: Kad bismo privukli oko četiri odsto investicija koje se prikupe putem kripto tržišta – ICO, STO i IEO mogli bismo udvostručiti direktne strane investicije u Republiku Srpsku.

Potrebno uspostaviti zakonsku regulativu za blockchain i posticati startup-ove da rade na ovoj tehnologiji u Republici Srpskoj.

Ključne riječi:  , , , ,

Komentari |


Komentari (3)

  • Giovanni de bilzzenzo

    Strucnjak, nijedno trziste na svijetu ne moze stalno da zivi od priliva stranog kapitala. Dominantno bi trebalo da bude od domace stvorene razlike u cijeni i stednje. Gdje je nasa razlika/stednja? U stanovima u kopru, becu, beogradu ili u vilama sa bazenom ili vikendicama na jahorini… znaci, zaledjena u nesto sto ne stvara novu razliku u cijeni proizvoda i sluzi za ispijanje kafe ili kupanje u bazrnu. A ti pricaj o novim tehnologijama i prikupljanju kapitala na ovom nasem “trzistu” gdje ni ministri ne znaju engleski

  • Ziko

    kako neznaju kada su diplome stekli u engleskoj, po dva fakulteta završena, niostrifikovane u Travniku.
    Šta je radio ministar privrede prije ovog namještenja, ministar energetike..

  • Goran

    Drzavna kriptovaluta RS koja bi bila zvanicno sredstvo placanja u RS a diljem svijeta bi bila veliki svjetski hit i veliki konkurent Bitcoinu
    RS ne mora da prikuplja sredstva preko ICO, STO i IEO moze da ih dobije kroz premining
    Naprimer totalni totalni supply bi mogao biti 999 milijardi a 20% od toga premining za RS.Cijena ovkave drzavne kriptovalute RS bi mogala na trzistu dostici 1 dolar ako ne vise
    Pri cijeni od 1 dolar RS bi imala 200 miliajrdi dolara zivog kesa to bi moglo preporoditi drzavu

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

(obavezno)

Pravila komentarisanja

Slobodno komentarišite, kritikujte i izrazite svoje mišljenje,

Molimo Vas da pročitate sledeća pravila pre komentarisanja:

Komentari koji sadrže uvrede, nepristojan govor, prijetnje, rasističke ili šovinističke poruke neće biti objavljeni. Nije dozvoljeno lažno predstavljanje, ostavljanje lažnih podataka u poljima za slanje komentara. Molimo Vas da se u pisanju komentara pridržavate pravopisnih pravila. Komentare pisane isključivo velikim slovima nećemo objavljivati. Zadržavamo pravo izbora i skraćivanja komentara koji će biti objavljeni. Mišljenja sadržana u komentarima ne predstavljaju stavove poslovnog portala CAPITAL.ba. Komentare koji se odnose na uređivačku politiku možete poslati na adresu info@capital.ba

A- A A+