Nezakonit sporazum sa Kinezima o izgradnji HE Buk Bijela!

– Kovačević potpisao sporazum suprotan odluci koji je usvojila Uuprava ERS na telefonskoj sjednici

– Krajni rok za potpisivanje ugovora o izgradnji HE januar 2018, upitno da li će do tada Vlada dogovoriti kredit sa kineskom bankom

– Realizacija ovog projekta nije definitivno dogovorena

BANJALUKA – Vršilac dužnosti direktora „Elektroprivrede RS“ Željko Kovačević potpisao je preliminarni  sporazum za izgradnju Hidroelektrane Buk Bijela sa kineskom kompanijom Dongfang suprotno odluci uprave ove kompanije. Ovaj sporazum, koji je trebalo da predstavlja samo polaznu osnovu za dalje pregovaranje sa Kinezima, nakon Kovačevićevog potpisa, za ERS je postao obavezujući, a u nezavidnoj poziciji mogli bi da se nađu Vlada i Narodna skupština RS, otkriva poslovni portal CAPITAL.ba.

Uprava „Elektroprivrede RS“ je na telefonskoj sjednici održanoj 15. novembra razmatrala prijedlog Preliminarnog sporazuma za izgradnju hidroelektrane Buk Bijela u sistemu Gornja Drina koji je ponudila kineska kompanija Dongfang Elecitric International Corporation i donijela odluku da se za potpisivanje ponuđenog ugovora nisu stekli svi uslovi.

„Uprava Matičnog preduzeća je razmotrila ponuđeni preliminarni sporuzum i može da ga prihvati samo kao okvirni sporazum i polaznu osnovu za regulisanje međusobnih prava i obaveza u pripremi realizacije projekta izgradnje HE Buk Bijela, pod uslovom da on stupa na snagu danom stupanja na snagu kreditnog ugovora između Vlade RS i Kineske banke za građevinarstvo i kada Narodna skupština RS odobri taj kreditni ugovor“, navodi se u odluci uprave ERS koja je u našem posjedu.

Ovom odlukom v.d. direktora ERS Željko Kovačević ovlašten je da potpiše preliminarni sporazum.

Uprava dala saglasnost na jedan, Kovačević potpisao drugi sporazum

Međutim, CAPITAL od izvora bliskog „Elektroprivredi RS“ saznaje da je Kovačević potpisao sporazum koji se razlikuje od onog koji je uprava razmatrala i na koji je dala saglasnost pod određenim uslovima.

Tako je u tekst sporazuma koji je Kovačević potpisao ubačen novi član 9, u kojem je navedeno da je rok za potpisivanje komercijalnog ugovora po sistemu “ključ u ruke” između ERS i Dongfanga 31. januar 2018. godine te da je rok za početak gradnje HE Buk Bijela kraj 2018. godine.

„Ovog člana, koji određuje vrlo strog rok za potpisivanje komercijalnog ugovora, nema u preliminarnom sporazumu koji je razmatran na telefonskoj sjednici uprave ERS“, rekao je naš izvor.

Pored toga u potpisanom tekstu preliminarnog sporazuma nema stava koji je bio na razmatranju telefonske sjednice uprave ERS, a koji je propisivao da će komercijalni ugovor između ERS i Dongfanga i kreditni ugovor između Vlade RS i kineske banke biti potpisani tek kada stupi na snagu Preliminarni sporazum. Preliminarni sporazum trebalo je da stupi na snagu tek nakon što Narodna skupština RS  dokaže kreditnu sposobnost RS i kada stupi na snagu kreditni ugovor.

Time je, kako objašnjava naš izvor, bilo zagarantovano da preliminarni sporazum nije obavezujući za ERS odnosno da ne stupa na snagu sve dok Vlada ne dogovori uslove kredita sa kineskom bankom i dok kreditni ugovor ne stupi na snagu.

„Dakle, ako Vlada RS ne dogovori uslove kredita i on se ne potpiše tada ni preliminarni sporazum ne bi stupio na snagu i smatralo bi se kao da nije ni potpisan, a to znači da ni ERS nema obavezu da sa Dongfangom potpiše komercijalni ugovor“, kaže on.

Međutim, u potpisanom preliminarnom sporazumu promjenjena je i uvodna rečenica člana 8 po kojoj sada na snagu stupa komercijalni ugovor sporazum, a ne kako je ranije pisalo preliminarni sporazum, tako da je ostalo nejasno kada preliminarni sporazum stupa na snagu.

„Prema potpisanom preliminarnom sporazumu, s obzirom na to da nema odredbe kada stupa na snagu, može se zaključiti da je taj sporazum stupio na snagu samim danom potpisivanja odnosno 16. novembra 2017. godine. Taj sporazum je sada obavezujući pravni akt za Matično preduzeće, a to nije u skladu sa sa potpisanom odlukom uprave koja je rekla da se on može prihvatiti samo kao okvirni sporazum i polaznа osnovа za regulisanje međusobnih prava i obaveza u pripremi  realizacije projekta izgradnje HE Buk Bijela i pod uslovom da stupa na snagu danom stupanja na snagu kreditnog ugovora između Vlade RS i Kineske banke za građevinarstvo i kada NSRS odobri taj kreditni ugovor“, objašnjava naš sagovornik i dodaje da iz tog razloga odluka uprave i potpisani sporazum nisu usklađeni.

Kovačević dao Vladi RS dva mjeseca da ispregovara kredit sa Kinezima

Dalje je pojasnio da prema potpisanom sporazumu komercijalni ugovor između ERS i Dongfanga stupa na snagu kada stupi na snagu kreditni ugovor između Vlade RS i kineske banke, što je dobro rješenje.

Međutim, problem je što se već u idućem članu sporazuma navodi da je krajnji rok za zaključivanje tog komercijalnog ugovora 31. januar 2018. godine.

To, praktično, znači da bi Vlada RS morala da  do tog roka ispregovara sa kinskom bankom uslove kredita i potpiše ugovor, i da ga NSRS odobri i to na već određenu cijenu od 198,8 milona evra koja je navedena u preliminarnom sporazumu.

„Dakle, može se desiti da ERS potpiše komercijalni ugovor sa Dongfangom 31. januara 2018, a da se tada ne znaju uslovi finansiranja iz kreditnog ugovora,  odnosno da do tada Vlada RS ne potpiše kreditni ugovor sa kineskom bankom u kojem bi kao izvođač radova bio označen DongFang“, naglasio je on.

Dodao je da bi to izazvalo i dodatne probleme jer do ovog roka nije moguće pripremiti tendersku dokumentaciji i sprovesti postupak javne nabavke na koju je ERS obavezna.

„Time bi ERS bila u situaciji da sa Dongfangom  potpiše ugovor, bez tendera i bez pretodno potpisanog kreditnog ugovora Vlade RS i kineske banke u kojem bi Dongfang bio označen kao izvođač radova. U tom slučaju se postavlja pitanje kako će ERS potpisati ovaj ugovor vrijedan 198,8 milona evra“, zaključuje naš sagovornik.

U „Elektorprivredi RS“ tvrde da je sporazum potpisan u skladu sa Memorandumom o razumijevanju na realizaciji hidroenergetskog sistema Gornja Drina, koji je Vlada RS potpisala sa kineskom kompanijom Dongfang Elecitric International Corporation krajem jula ove godine te da je on prihvaćen samo kao okvirni sporazum i polazna osnova za regulisanje međusobnih prava i obaveza i pod uslovom da se primjenjuje nakon dogovora Vlade RS o garancijama za kredite kineske banke, odnosno kada NSRS odobri taj kreditni ugovor.

„Realizacija ovog projekta nije definitivno dogovorena i u predstojećim pregovorima se moraju definisati oblici saradnje, kako bi se konačna odluka donijela početkom 2018. godine. Ovaj proces nije okončan i razmatraju se sve opcije koje mogu da uključe i ponude drugih kompanija, koje imaju iskazan interes za ovim projektom. Prema tome potpisani preliminarni sporazum je nastavak aktivnosti koji je započela Vlada RS i nastaviće se u skladu sa odlukama Vlade i Narodne skupštine RS“, rekli su u ERS.

Istakli su da se kao jedno od mogućih rješenja razmatra mogućnost osnivanja projektne kompanije, kao nosioca razvoja projekta, koja će preuzeti sve obaveze po ovoj investiciji i u saradnji sa kineskim partnerom i koncesionarima sprovesti projekat izgradnje hidroelektrane, s tim što bi nakon izgradnje HE Buk Bijela svu investiciju sa pravima i obavezama preuzelo koncesiono društvo HE Buk Bijela.

Kazali su i da koncesiono društvo HE Buk Bijela zajednički formira konzorcij ERS i HE na Drini u skladu sa koncesionim ugovorom.

CAPITAL: Marina Čigoja